Nhà miền Trung trước mùa bão: làm gì, theo thứ tự nào
Ở miền Trung, mùa bão là thứ biết trước. Vậy mà năm nào cũng có nhà chạy nước rút trong hai ngày cuối, và phần lớn thiệt hại lại đến từ những thứ lẽ ra làm sớm rất rẻ.
Danh sách này xếp theo thứ tự: việc cần thời gian và thợ thì làm sớm, việc làm được trong một buổi thì để sau.
Làm sớm — cần thợ hoặc cần vật tư
- Mái — kiểm vít bắt tôn có lỏng không, có chỗ nào rỉ quanh chân vít không. Một mái tôn bị tốc thường bắt đầu từ vài con vít lỏng ở mép đón gió.
- Mép mái và diềm — chỗ gió luồn vào. Bịt kín mép đón gió giúp nhiều hơn là chằng chống ở giữa mái.
- Cửa lớn và cửa sổ — bản lề, chốt, ron. Cửa bật ra giữa bão là đường cho gió vào và nâng mái từ bên trong.
- Cây quanh nhà — tỉa cành vươn qua mái và qua đường dây điện. Việc này cần làm trước cả tháng vì thợ mùa cao điểm rất khó gọi.
- Thoát nước — nạo máng xối, khơi cống, kiểm chỗ nước hay đọng. Lá khô tích một mùa là đủ làm tràn.
Làm khi có tin bão — trong một hai ngày
- Chằng chống mái nhẹ, néo lại mái tôn phụ, gác mái che sân.
- Hạ và cất đồ ngoài trời: chậu cây, bảng hiệu, mái bạt, đồ treo. Thứ nhẹ bay đi là thứ làm vỡ cửa kính nhà mình và nhà người khác.
- Dán hoặc chèn cửa kính lớn; chuẩn bị tấm che nếu có.
- Kê cao đồ điện và giấy tờ ở tầng trệt, nhất là ở vùng từng ngập.
- Sạc đầy pin dự phòng, đèn pin; kiểm đài radio chạy pin nếu có.
Nước và điện
- Trữ nước sạch đủ cho vài ngày. Mất điện thì máy bơm ngừng, và nước máy cũng có thể gián đoạn.
- Biết vị trí cầu dao tổng và tập ngắt nó. Khi nước vào nhà, việc đầu tiên là ngắt điện.
- Không dùng thiết bị điện đã ngấm nước cho tới khi có người có chuyên môn kiểm.
- 🔴 Máy phát điện và bếp than phải đặt ngoài trời, thông thoáng. Chạy trong nhà hoặc trong gara kín gây ngộ độc khí CO — khí này không màu không mùi, người ngạt thường không kịp nhận ra.
- Không tự đấu máy phát vào hệ điện trong nhà. Đấu sai gây điện giật cho thợ đang sửa đường dây ngoài kia.
Giấy tờ và thứ không mua lại được
Cho vào một túi chống nước, để ở chỗ lấy nhanh: giấy tờ nhà đất, giấy tuỳ thân, sổ y bạ và thuốc đang dùng, một ít tiền mặt. Chụp ảnh toàn bộ giấy tờ và lưu trên mạng — bản chụp cứu được rất nhiều thời gian nếu bản giấy hỏng.
Ảnh gia đình và những thứ mang giá trị kỷ niệm: cho vào hộp nhựa kín, để tầng cao nhất có thể.
Trong lúc bão
- Ở trong phòng ít cửa kính nhất, tránh xa cửa sổ và cửa ra vào.
- Không ra ngoài khi gió lặng giữa chừng — đó thường là tâm bão đi qua, và gió sẽ quay lại theo chiều ngược.
- Không trèo lên mái để chằng thêm khi gió đã mạnh. Không món đồ nào đáng đổi bằng một cú ngã từ mái.
Sau bão — phần nguy hiểm mà ít ai nghĩ tới
- Dây điện đứt nằm dưới nước: coi mọi dây rơi là dây còn điện, báo cho đơn vị điện lực thay vì tự xử lý.
- Tôn bay và đinh lẫn trong bùn: đi ủng, đeo găng khi dọn.
- Cây nghiêng chưa đổ — không đứng dưới, không tự cưa nếu cây tựa vào dây điện hay vào nhà.
- Nước ăn có thể nhiễm bẩn sau ngập; nghi ngờ thì đun sôi và hỏi cơ quan chuyên môn địa phương.
- Thức ăn ngâm nước hoặc để ngoài tủ lạnh quá lâu thì bỏ, đừng tiếc.
Chụp ảnh hiện trạng hư hỏng trước khi dọn, nếu có bảo hiểm thì đó là căn cứ để khai báo.
Nhà thuê và chung cư thì làm gì
Không phải ai cũng có mái để kiểm. Với nhà thuê và căn hộ, phần chuẩn bị gọn hơn nhưng vẫn có việc phải làm:
- Ban công là chỗ nguy hiểm nhất: chậu cây, giàn phơi, mái che, đồ treo — hạ hết xuống và đưa vào trong. Một chậu cây rơi từ tầng cao là chuyện chết người.
- Cửa kính lớn — dán chéo hoặc kéo rèm dày để nếu vỡ thì mảnh không bắn khắp phòng.
- Hỏi ban quản lý về quy trình khi mất điện: thang máy dừng ở đâu, máy phát chạy những gì, nước bơm lên bồn được bao lâu.
- Báo chủ nhà những hư hỏng đã có sẵn trước bão, kèm ảnh. Sau bão rất khó phân định cái nào cũ cái nào mới.
Nhà gần biển: thêm một lớp việc
Hơi muối là thứ phá âm thầm quanh năm chứ không chỉ trong bão:
- Bản lề, chốt cửa, khung nhôm — rửa nước ngọt định kỳ, tra dầu; thứ kẹt cứng là thứ không đóng được lúc cần.
- Vít bắt mái gần biển rỉ nhanh hơn hẳn, nên kiểm dày hơn nhà trong phố.
- Đồ điện ngoài trời, cục nóng điều hoà, bảng điện ngoài hiên: che chắn và kiểm trước mùa.
Nhà gần biển làm được mấy việc này thì mùa bão nhẹ đi rất nhiều, vì phần lớn hỏng hóc lúc bão là hỏng ở chỗ vốn đã yếu sẵn.
Phần phong thuỷ trong chuyện này
Nhiều lời khuyên về hướng nhà ở miền Trung, khi diễn giải sang ngôn ngữ đời thường, đang nói về hướng gió bão và hướng nắng gắt. Đó là phần có cơ sở và nên nghe.
Phần không nên nghe là những lời bảo rằng treo một món đồ nào đó thì nhà sẽ tránh được bão. Bão không phân biệt nhà nào có treo gì; mái được bắt vít chắc mới là thứ giữ được mái.
Việc làm được cả năm
Hai thứ đáng làm ngay sau mùa bão, khi trí nhớ còn mới: ghi lại chỗ nào dột, chỗ nào ngập tới đâu; và lên lịch sửa vào mùa khô, lúc thợ rảnh và giá vật tư chưa lên. Nhà nào làm được thói quen này thì sang năm việc chuẩn bị nhẹ hẳn.
Tóm lại
Việc cần thợ thì làm sớm hàng tháng; việc chằng chống để khi có tin bão; điện nước và giấy tờ chuẩn bị trước; sau bão thì cẩn thận với dây điện, đinh và nước bẩn. Và nhớ một điều: gió lặng giữa chừng không phải là bão đã tan.